Konserwacja łańcucha

Test smarów
do łańcucha

Łańcuchy

Łańcuch Galla, drabinkowy - czy po prostu łańcuch rowerowy - to najsłabsze ogniwo napędu - i zarazem najbardziej dorzynana jego część, zasługuje więc na omówienie. Zapraszamy.

Budowa

Pełne ogniwo składa się z 8 części: 2 płytek zewnętrznych skutych lub zaprasowanych z dwoma sworzniami, 2 płytek wewnętrznych i 2 rolek. Płytki wewnętrzne przetłoczone są tak, aby zwiększyć powierzchnie ślizgowe - same ślizgają się po sworzniach, po nich zaś ślizgają się rolki. Składowa jakości każdego z powyższych elementów wpływa na parametry użytkowe łańcucha. Jeżeli którykolwiek z elementów wykonany jest z kiepskiej stali, całość degraduje się szybciej.

Higiena i smarowanie

Warunki pracy łańcucha mają największy wpływ na jego zużycie. W każdym ogniwie mamy 7 płaszczyzn trących, jeżeli pomnożymy to przez ilość ogniw - łatwiej zrozumieć dlaczego to wszystko musi być nasmarowane i jakie opory mamy do pokonania. Jednym z podstawowych parametrów oleju jest lepkość, z jednej strony powodująca, że olej "trzyma się" powierzchni trących, z drugiej absorbuje pył, kurz i ziarna piasku, co z czasem środek smarujący zmienia w pastę cierną. Podczas jazdy w deszczu i błocie woda z minerałami wypiera olej, proces zużycia łańcucha (a więc i zębatek) przebiega jakieś 10 razy szybciej niż w porze suchej i przy zadbanym zespole napędowym. Na długie trasy warto zabierać małe pojemniczki z olejem, w końcu lepiej wieźć kilkanaście gramów więcej, niż skrzypieć kilkadziesiąt kilometrów. Dosmarowywanie łańcucha, aczkolwiek pożądane - łańcucha nam jednak nie oczyści, rozrzedzi najwyżej materiał cierny już w nim zawarty. Nie ma lekko - łańcuch trzeba czasem umyć. Polecam 2 sposoby. Pierwszy to stosowanie płynów likwidujących napięcie powierzchniowe, a więc środków do mycia części samochodowych, na przykład Penzoil Antol.

Zwilżamy dokładnie pędzelkiem cały zespół napędowy, po czym spłukujemy strumieniem wody. Wystarczy zwykły ogrodowy wąż, darowałbym sobie wysokociśnieniowe aparaty myjące. Odnoszę wrażenie, że służą one do wciskania z siłą 120 atm wody tam, gdzie sama by się nigdy nie dostała np. w zamknięte łożyska. Jeżeli nie macie roweru gdzie umyć (łazienka odpada, płyny wyżej wymienione śmierdzą), dobrym sposobem są kasety myjące dostępne w sklepach wraz z kosmetykami i instrukcjami obsługi, nie ma więc sensu się nad nimi rozwodzić. Najmniej wierzę w skuteczność sprayów czyszczących, nie wypukują wszystkiego spod rolek i ze sworzni.

Kiedy zmieniać?

Nie ma łańcucha, który zużywałby się równo z zębatkami - to zużywający się łańcuch przyśpiesza zużycie zębatek. Żeby więc utrzymać transmisję napędu w dobrej formie - łańcuchy należy zmieniać. Należy przy tym zaznaczyć, że łańcuch nie jest elementem, który można zmienić w dowolnym momencie. Bardzo zużyte zębatki nowego łańcucha nie przyjmą - przejdzie górą przy mocniejszym nadepnięciu na pedały. Większość rowerzystów nie zaprząta sobie tym głowy, jeździ bez zmian, dopóki się coś nie rozleci. Traci się na tym jakieś 2/3 przebiegu. Specyfika MTB oraz materiały używane do produkcji zespołów napędowych dawniejsze metody zamian uczyniły nieprzydatnymi, daruję więc sobie ich opis. Proponuję najefektywniejszy bodaj, rotacyjny system zamian. Kupujemy 3 identyczne łańcuchy (naraz lub w trakcie eksploatacji), kolejno na każdym przejeżdżamy od 400 do 500 km - lepiej mniej niż więcej (przy 550 km zdarza się, że 3 już się nie przyjmie) wyciągamy z roweru ostatni, wszystkie 3 rozciągamy na podłodze tak, aby stykały się ze sobą. Przez ostatnie ogniwa przewlekamy np. szprychę i podciągamy kilka centymetrów. Wszystko po to, by z drugiego końca porównać, na ile są rozciągnięte (różnice będą minimalne, 1-2 mm). Wybieramy najkrótszy i zakładamy. Po 400 km to samo - zawsze wybieramy najkrótszy (czasem jest to ten, który akurat zdjęliśmy z roweru). Tym systemem zamian na 8-biegowym LX- ie dociągałem do 10-11 000 km.

Co zakładać?

Rady będą pobieżne. Nie sposób zrobić obiektywnego testu łańcuchów w terenie - na kilkanaście łańcuchów należałoby mieć kilkanaście identycznych zespołów napędowych, testerów o tej samej sile nóg i dla wszystkich jednakowe warunki pogodowe. To niemożliwe, więc nikt takich testów nie robi. Najobiektywniejsze są testy laboratoryjnie - być może w zimie uruchomimy taką maszynę, niech się kręci. Mini-ankieta wykazała, że w redakcji i wśród jej przyjaciół dominuje Sachs, nieliczne są Rohloffy i jeszcze mniej liczne Shimano. Najlepszy jest Rohloff, ale też i najdroższy, jeżeli kogoś stać - serdecznie polecam. Sachsy mają najlepszy stosunek jakości do ceny. Z jednym zastrzeżeniem - PC59 nie jest 9-cio biegową wersją bardzo dobrej PC61, jak często mówią w sklepach. Jest gorszy! (od Deore wzwyż nie zakładać). Lepiej kupić, jeżeli nie wyższy model, to ośmiobiegową PC61 - da się jeździć, co najwyżej trochę terkocze na przedostatniej zębatce w kasecie. Wyższe grupy SHIMANO podobno są niezłe, nie wiemy, kiedyś zraziliśmy się i nie używamy. Są być może doskonałe łańcuchy na rynku, o których tu nie napisałem, ale też tekst ten nie jest prezentacją, ani testem - o takie pokusimy się w przyszłości.

Porada mocno partyzancka

Jeżeli macie 2 różne łańcuchy, nie koniecznie dobre i jeden z nich musicie założyć, wybierzcie twardszy. Sprawdzamy to w następujący sposób: na twardym, drewnianym przedmiocie - najlepiej na XIX-wiecznej etażerce z palisandru połóżcie łańcuch ogniwami pionowo a na nim na krzyż drugi, także pionowo, tak aby ogniwa wewnętrzne krzyżowały się, to znaczy stykały się w 4 punktach. W ten krzyż lekko uderzcie drewnianym młotkiem. Jeżeli jeden łańcuch wbije się do połowy w drugi, to albo przegięliście z koksem, albo organ zwany u innych mózgiem u was nie funkcjonuje (pisałem lekko!), albo to łańcuch z ołowiu (wyrzucamy). Normalnie na każdym z łańcuchów powinny być 4 minimalne wgniecenia. Gdzie są mniejsze - ten lepszy. Pa!

C.Y.C.

bikeBoard 7/2000