Linki i pancerze

Linki i pancerze mają ogromny wpływ na proces zmiany biegów i pracę hamulców, najwyraźniej jednak do wielu, zwłaszcza początkujących w ogóle to nie dociera, i słyszy się mnóstwo bzdur o ciężko chodzących przerzutkach i źle działających hamulcach. Poniżej porządkuję kilka podstawowych informacji na ich temat.

Linki

Linki do zmiany biegów na ogół mają średnicę 1,2 mm, zaś hamulcowe 1,6 mm, choć w czasach cantileverów były również 2-milimetrowe. Splatane są ze stalowych drucików, najczęściej 25 (jeśli linka skręcona jest z kilku, ale za to grubszych drutów, natychmiast ją wyrzucamy), ale też z 7x7 - a więc 49 - to bardziej zaawansowana linka hamulcowa. Najpodlejsze są linki nieszlifowane i ocynkowane po to, żeby nie rdzewiały - dają duży opór, stal po wytarciu cynku utlenia się, opór jest jeszcze większy i w końcu się zacierają. Stosowane są w najtańszych rowerach i szkoda na nie pieniędzy. Interesują nas dopiero szlifowane linki ze stali nierdzewnej - nie korodują, mają niewielki współczynnik tarcia. Takie linki niektóre firmy pokrywają teflonem lub materiałem o podobnych parametrach; żeby teflon z linki nie "pogryzł" się z teflonem wewnątrz pancerza, lepiej by linka i pancerz były jednej firmy.

Pancerze

Pancerze do zmiany biegów i do hamulców pominąwszy średnicę zasadniczo się między sobą różnią. Konstrukcję pancerza do biegów tworzy ok. 30 drutów biegnących wzdłuż pancerza, spaja je tworzywo, którym są oblane na zewnątrz, w środku zaś jest teflon (lub coś podobnego) co zapobiega korozji i znacznie zwiększa poślizg. Pancerze takie mają świetne parametry, gną się w łagodne łuki - co zmniejsza tarcie, ale przenoszą niewielkie obciążenia (do zmiany biegów wystarczające), więc w żadnym wypadku nie wolno ich zakładać do hamulców! Zdarzyło mi się zjeżdżać na rowerze tak złożonym przez jakiegoś bałwana - huknęło jak z korkowca, zero hamowania, a pancerz wyglądał jak rozpieprzony parasol. Konstrukcję pancerza linki hamulcowej tworzy jeden drut, najlepiej o przekroju prostokątnym zwinięty w sprężynkę, i jak wyżej - na zewnątrz ma tworzywo, w środku teflon. Pancerze z okrągłych drutów i nie wyłożone w środku teflonem wyrzucamy na śmietnik. Oznaczenia Shimano dla pancerzy do linek zmiany biegów to obecnie: SIS dla najtańszych, SIS SP++ dla całkiem przyzwoitych; do hamulców to dawniej SLR, obecnie M-system.

Końcówki

Metalowe, z mosiężnym ślizgiem i gumową uszczelką są już niestety w zaniku, obecnie dominują plastiki. Ale i wśród nich są takie z mosiężnym ślizgiem (maleńkie kółeczko umieszczone wewnątrz, po którym ślizga się linka, nie rozkalibrowując samej końcówki), a nawet z gumową uszczelką - takich radzę poszukać. Są też końcówki z wypustkami, na które można naciągnąć dwumilimetrową rurkę z tworzywa, uszczelniając linkę na całej długości - jeśli da się to zrobić precyzyjnie, żywot linki znacznie można przedłużyć.

Prowadzenie

Pancerze, w miarę możliwości prowadzimy łagodnymi łukami, przy kierownicy zostawiamy nie tylko tyle luzu, ile trzeba do prowadzenia roweru, ponieważ czasem wyrypiemy w krzaki, linki powinny przyjąć obrót kierownicy o 180 stopni i nie wyrwać się wtedy z płucami. Jeżeli mamy fulla z regulacją tylnego skoku, odpowiedni pancerz robimy na tyle długi, by przy zmianie ustawienia linki nam nie zabrakło. Coraz popularniejsze ostatnio we freeride'ach i dualach jest puszczanie linek, zwłaszcza hamulcowych, w pancerzu jednoczęściowym, zwiększa to wagę - co akurat w tym wypadku nie ma za bardzo znaczenia - i minimalnie zmniejsza precyzję, za to linka na całej długości jest uszczelniona, co znacznie przedłuża jej trwałość (nawiasem mówiąc, to kolejne rozwiązanie przejęte z motocykli).

Smarowanie

Linek krytych teflonem (czy też czymś podobnym) nie smarujemy, pozostałe traktujemy zgodnie z zaleceniami producenta. Jeśli na pancerzu jest sygnatura firmy, na pewno są też zalecenia, jak je traktować. Jeżeli kupujemy linki i pancerze luzem bez pudełka, powinny być spisane na ogólnym pudle w sklepie - smarowanie jednak nie wydaje się być konieczne. Jeśli stosujemy fabrycznie konfekcjonowane (cięte) pancerze Shimano, problem mamy z głowy, smar umieszczony jest wewnątrz, od strony napisu - dlatego też od strony napisu przewlekamy przez niego linkę, dzięki czemu równomiernie się rozprowadza. Ratowanie zatartych linek przez ich smarowanie jest bezcelowe, może pomóc jedynie na chwilę, a zagnojony pancerz pozostanie zagnojonym pancerzem.

Takie różne

Firmy stosują rozliczne patenty uszczelniające linkę wchodzącą do pancerza. Zamiast ślepo tym zabezpieczeniom ufać, należy im się uważnie przyjrzeć. Np. tylna przerzutka Shimano XT zaopatrzona jest w solidny gumowy mieszek otulający śrubę regulacyjną i przyuważyłem, że jeszcze dwa tygodnie po deszczu czy myciu roweru stoi w nim woda. Natychmiast poleciał na śmietnik - chodzi właśnie o to, by patenty mające przed wodą chronić, tygodniami jej nie przetrzymywały.

Różne systemy zmiany biegów różnie reagują na niedomagania linek, np. Rapidfire Shimano ma większą tolerancję od systemów obrotowych SRAM-a, tak że przy zakładaniu nowych manetek zakładamy nowe linki (z nowymi pancerzami!), w ten sposób mamy wzorzec działania całości na przyszłość.

Należy pamiętać, że przytarta linka to również przytarty pancerz, więc linkę wymieniamy razem z pancerzem.

W przypadku linki tylnej przerzutki czasem wystarczy wymiana ostatniej, najbardziej narażonej na zanieczyszczenia, króciutkiej części pancerza, którą zakładamy na uprzednio dokładnie wyczyszczoną linkę.

Rozmyślnie nie robię rankingu zestawów linka-pancerz, mam wrażenie, że te z górnej półki mają podobny czas przyzwoitej pracy. Trudno zresztą pamiętać, ile razy rower z konkretną linką topił się w rzece, a to ma bezpośredni wpływ na jej trwałość. Jest jeden wyjątek, linki Gore RideOn i inne działające na identycznej zasadzie: linka pokryta teflonem na całej długości wsunięta jest do teflonowej rurki i na to dopiero nawleczone są pancerze, końcówka zaś jest uszczelniona. Średnio działa jakieś dwa i pół roku, z czego rok na gwarancji. Niestety, zdaje się w Polsce w tej chwili nikt tego nie sprzedaje i trzeba ściągać z zagranicy.

Janusz Stan -  Foto: JagWire

bikeBoard 11-12/2001