Pierwsza pomoc
Je偶eli jest ju偶 za p贸藕no na prewencj臋, trzeba wiedzie膰, co robi膰 dalej...
Trzy istotne sprawy na pocz膮tek
- Apteczka - niezb臋dne minimum: 2 banda偶e elastyczne, 1 gaza ja艂owa,
5 ja艂owych gazik贸w, ma艂a buteleczka wody utlenionej - taki zestaw
mie艣ci si臋 w kieszonce koszulki kolarskiej. Poza tym wszystkiego nie
musi wie藕膰 jedna osoba.
- Zachowanie spokoju - pozwoli Ci dzia艂a膰 racjonalnie, wp艂ynie te偶
dobrze na poszkodowanego.
- Nie zapomnij o rowerach (szczeg贸lnie poszkodowanego) - w zamieszaniu
zwi膮zanym z udzielaniem pierwszej pomocy 艂atwo je straci膰.
I. St艂uczenia
Objawy: b贸l, ograniczenie ruchomo艣ci ko艅czyn, obrz臋k, zasinienie.
Post臋powanie: zacz膮膰 od zimnych ok艂ad贸w, najlepsze z lodu, kontynuowa膰
ich stosowanie przez 24-48 h, unieruchomi膰 w przypadku ko艅czyn, po
dw贸ch dniach ciep艂e ok艂ady z Altacetu (1 tab. rozpu艣ci膰 w 1/2 szklanki
ciep艂ej wody) lub p艂ynu Burowa. Je偶eli po 2-3 dniach nie ma poprawy,
konieczna kontrola lekarska.
II. Otarcia nask贸rka, drobne krwawienia
Objawy: oczywiste + jak wy偶ej.
Post臋powanie: przemycie rany wod膮 utlenion膮, sk贸r臋 wok贸艂 rany mo偶na
przemy膰 spirytusem lub jodyn膮 (samej rany nie). Na ran臋 po艂o偶y膰 ja艂owy
gazik i zabanda偶owa膰. Dolegliwo艣ci b贸lowe 艂agodz膮 zimne ok艂ady i
unieruchomienie. Na drugi dzie艅 radz臋 kontrol臋 lekarsk膮 (ewentualnie
podanie anatoksyny przeciwt臋偶cowej)
III. Wi臋ksze rany, krwotok
Objawy: jak wy偶ej z tym, 偶e rana jest bardziej rozleg艂a i krwawienie bardziej obfite.
Post臋powanie: po艂o偶y膰 poszkodowanego (to ju偶 powoduje zmniejszenie
utraty krwi, ponadto kiedy pacjent nie widzi rany - korzystny aspekt
psychologiczny). Krwawi膮c膮 ko艅czyn臋 unie艣膰 nad poziom serca, ucisn膮膰
mocno ko艅czyn臋 d艂oni膮 pomi臋dzy ran膮 a sercem - zmniejszy to nap艂yw
krwi do rany.
Dopiero teraz mo偶na "organizowa膰" opatrunki i zastanowi膰 si臋 co dalej.
Przemy膰 ran臋 jak w pkt. II. Na ran臋 na艂o偶y膰 grub膮 warstw臋 gazy
ja艂owej lub gazik贸w. Nie k艂a艣膰 waty lub ligniny bezpo艣rednio na ran臋.
Mocno zabanda偶owa膰 opask膮 elastyczn膮.
Po takim opatrzeniu rany ko艅czyn臋 nale偶y unieruchomi膰 - jak? Patrz
pkt. IV.
IV. Zwichni臋cia, z艂amania
Objawy: b贸l, ograniczenie ruchomo艣ci, obrz臋k, zniekszta艂cenie w
okolicy z艂amania, w z艂amaniach otwartych widoczna ko艣膰, krwawienie.
Najcz臋艣ciej dotyczy to ko艅czyn i obojczyka.
Post臋powanie: Poszkodowanego po艂o偶y膰 albo posadzi膰, je艣li uraz
dotyczy ko艅czyn dolnych lub obojczyka. Gdy nie ma ran i krwawienia,
pozostaje "tylko" unieruchomienie ko艅czyny. Zawsze dotyczy to dw贸ch
s膮siaduj膮cych z urazem staw贸w. Nale偶y wykaza膰 si臋 ostro偶no艣ci膮 i
delikatno艣ci膮. W warunkach polowych u偶yj deski z ogrodzenia,
odpowiednio d艂ugiego kija, sklejonej ta艣m膮 izolacyjn膮 (偶eby si臋 nie
rozsuwa艂a) pompki rowerowej. Postaraj si臋 owin膮膰 czym艣 te
prowizoryczne szyny, 偶eby nie powodowa艂y otar膰 sk贸ry. Ko艅czyn臋
unieruchomi膰 w takiej pozycji, jak膮 przyjmuje sam poszkodowany. Nie
pr贸buj niczego prostowa膰!
W urazach ko艅czyny dolnej jako szyny mo偶na u偶y膰 zdrowej nogi,
przybanda偶owuj膮c do niej z艂aman膮.
W urazach obojczyka unieruchomienie polega na przybanda偶owaniu
ko艅czyny g贸rnej zgi臋tej w stawie 艂okciowym do przedniej 艣ciany klatki
piersiowej. Po unieruchomieniu ko艅czyny g贸rnej za pomoc膮 szyny, nale偶y
j膮 powiesi膰 na temblaku.
W przypadku z艂ama艅 otwartych przed unieruchomieniem na ran臋 po艂o偶y膰
ja艂owy opatrunek i delikatnie go przybanda偶owa膰. Nie pr贸buj nastawia膰
z艂amania.
W razie konieczno艣ci przeniesienia poszkodowanego, zr贸bcie to
ostro偶nie w dwie osoby. Czekaj膮c na fachow膮 pomoc nie zapomnij o
okryciu poszkodowanego, zapewnij mu spok贸j - jest to naprawd臋 wa偶ne
przy powa偶niejszych urazach.
V. Uszkodzenia kr臋gos艂upa
Kiedy podejrzewa膰? Przy b贸lach kr臋gos艂upa po upadku z wysoko艣ci albo
przy du偶ej pr臋dko艣ci, przy urazach g艂owy.
Je艣li nie ma innych obra偶e艅 i fachowa pomoc mo偶e szybko przyby膰,
poszkodowanego najlepiej nie rusza膰.
Je艣li jednak trzeba go przenie艣膰, musz膮 to zrobi膰 min. 2-3 osoby
tak, aby nie spowodowa膰 ruch贸w tu艂owia i szyi.
U艂o偶y膰 rannego na plecach, na twardym pod艂o偶u (szeroka deska, drzwi) i
w razie konieczno艣ci transportu przywi膮za膰 go do tych "noszy".
Zabezpieczy膰 ruchy g艂owy przez ob艂o偶enie jej po bokach zwini臋tym
kocem, kurtk膮 itp. i przybanda偶owanie przez czo艂o do "noszy".
VI. Urazy g艂owy
Po opatrzeniu ewentualnych ran (pkt. II) u艂o偶y膰
rannego na boku, aby w razie wymiot贸w, kt贸re cz臋sto towarzysz膮 urazom
g艂owy, nie zach艂ysn膮艂 si臋.
Przy krwawieniu z nosa mocno 艣ci艣nij skrzyde艂ka nosa przez 5-10 min.
Przez nast臋pnych kilka godzin nie czy艣膰 nosa. Skrzepy tamuj膮
krwawienie. Zastosuj zimny ok艂ad na czo艂o i nasad臋 nosa.
Ka偶dy uraz g艂owy to sprawa powa偶na, objawy tj. b贸le, zawroty g艂owy,
nudno艣ci, wymioty mog膮 pojawi膰 si臋 dopiero po kilku godzinach i dla
tego koniecznie skontaktuj si臋 z lekarzem. Wstrz膮s m贸zgu mo偶e
doprowadzi膰 do 艣mierci. Z tym naprawd臋 nie ma 偶art贸w.
| 
lek. med. Pawe艂 Burski
bikeBoard