Sklep	Aukcje	Forum	Biuletyn	Klipy	Napisz do nas

Śruby i gwinty - odrobina teorii i regeneracja

Z przerażeniem patrzę na to, co ludzie wkręcają niekiedy w miejsce oryginalnych śrub - tekst ten powstał z troski o bezpieczeństwo samodzielnie dłubiących bikerów.

Śruby

Śruba We współczesnym rowerze stosuje się niemal wyłącznie śruby z gniazdem sześciokątnym zwane potocznie imbusowymi. Najczęściej są to niecechowane śruby z łbem półkolistym, tzw. no name'y wyprodukowane na Tajwanie - po samym wyglądzie takiej śruby nie jesteśmy w stanie określić jej parametrów. Należy przyjąć że producent np. mostka wie co robi i do tegoż mostka pakuje śruby wytrzymujące przeciążenia, jakim w mostku będą poddawane. Jednak, gdy któraś ze śrub się urwie, radzę nie wymieniać jej na podobną, wygrzebaną z pudła ze szpejami, jeśli nie znamy jej pochodzenia. Zastosowanie śruby od mocowania światełka odblaskowego lub innej, nawet dobrej - ale mordowanej kilka lat, nie wiadomo gdzie skończyć się może nad wyraz dla nas boleśnie. Należy iść do sklepu i nabyć drogą kupna odpowiednią śrubę. Jaką? Otóż rasowe śruby na łebkach mają bite dwie rzeczy: nazwę lub logo firmy oraz dwie liczby przedzielone kropką. Pierwsza liczba oznacza wytrzymałość na rozciąganie, druga to umowna granica plastyczności - żeby nie komplikować - im każda z liczb wyższa tym lepiej. Na rynku spotykamy śruby o oznaczeniach: 5.8, 8.8, 10.9 i 12.9. Jeśli mamy śruby 5.8, natychmiast wyrzucamy je do śmietnika. Nie zanosimy ich na złom, ponieważ natychmiast jakiś idiota je stamtąd wygrzebie, zamontuje i zrobi sobie krzywdę. Najpopularniejsze i dostępne w szerokiej sprzedaży są śruby 8.8. Bywają montowane wszędzie, jednak w rowerach z górnej półki znajdziemy je przy zaciskach hamulców tarczowych, mocowaniach amortyzatorów, boosterach widelców i sztycach podsiodłowych tzn. w miejscach nie nazbyt obciążonych. Tajwańskie no name'y osiągają czasem podobną jakość - lepsze na ogół nigdy nie są (nie dotyczy to śrub stosowanych przez Shimano, im - jeśli stosowane są zgodnie z zaleceniami producenta - nic nie można zarzucić). 10.9 i najlepsze na półce 12.9, to wysokiej klasy mostki (np. Roox, Race Face, Control Tech), czy półki przednich widelców - miejsca, gdzie działają na nie największe przeciążenia. Wadą śrub 12.9 jest to, że nie możemy ich po prostu kupić, trzeba je zamawiać w przedstawicielstwie producenta (np. Wurtha) w ilości minimum 100 szt. Ale bez paniki - cynkowana śruba 8.8 (przy braku lepszej) na ogół wystarczy, by ją zniszczyć trzeba się mocno postarać.

Jeżeli sami serwisujecie swój rower, radzę kupić przyzwoite klucze imbusowe - kiepski klucz kaleczy i niszczy gniazdo. Dobry klucz oprócz numeru ma bitą nazwę firmy (np. Matador, Usag - ale jaka by ta nazwa nie była, jeśli jest - to już dobrze), i kosztuje tyle co komplet no name'ów - ale w specjalistycznych sklepach można je kupować na sztuki. Radzę kupić przynajmniej 5-tkę, podstawowy klucz rowerowy, inne wg potrzeb, trzeba siąść przed rowerem, przyjrzeć się i zdecydować.

Gwinty - naprawa

Pokrótce omówimy najczęściej psujące się gwinty:

Hak do tylnej przerzutki. Jeżeli tylko naruszyliśmy gwint krzywo wkręcając śrubę przerzutki, próbujemy poprawić go gwintownikiem M 10x1, od wewnętrznej strony, wyciągając uprzednio koło. Jeśli gwintu nie ma: nieliczne serwisy rozwiercają otwór, gwintują na większy wymiar i na spoiwie wkręcają nagwintowaną tuleję, która w środku ma gwint właściwy. Nieco gorszą lecz prostszą metodą jest całkowite zaspawanie otworu, oszlifowanie, wywiercenie na nowo (wiertło 9 mm) i nagwintowanie. W przypadku haka stalowego nie ma problemu, efektem ubocznym będzie tylko to, że hak nieco zmięknie i będzie bardziej podatny na odkształcenia. Gorzej z aluminium, znam tylko cztery miejsca w Polsce, gdzie spawa się stopy rowerowe, więc siłą rzeczy nie wiadomo czym będziemy to mieli zaspawane i nie można do końca przewidzieć jak to się będzie zachowywało. Warto jednak próbować - w końcu ratujemy ramę - a na 80% to będzie działało.

Korby - gwint do pedałów. Podobnie jak wyżej, jeżeli poprawiamy gwint po koślawym wkręcaniu - gwintujemy od wewnątrz. Gdy gwintu nie ma jedyną metodą jest tulejowanie. Firmy produkujące narzędzia rowerowe (np. Park Tool) mają w ofercie zestawy naprawcze, gdzie jest: rozwiertak, gwintownik i tuleja nagwintowana w środku i na zewnątrz (patent jak opisywany wyżej przy hakach), jednak cena takiego zestawu przekracza na ogół cenę korby, należy więc znaleźć serwis, który z takiego zestawu korzysta. W przypadku korby o cienkiej ściance wokół gwintu nie da się tego zastosować, należy też pamiętać, że tak naprawiona korba nie ma poprzedniej wytrzymałości i tam gdzie np. dużo się skacze (downhill, dual), może nie wytrzymać. Zerwanego gwintu służącego do ściągania korby z osi suportu nie naprawiamy. Z grubej blachy należy wytoczyć kryzę naciętą w taki sposób by - gdy ją ubrać na korbę - za jej pośrednictwem przy pomocy zwykłego ściągacza trójłapkowego, korbę ściągnąć (jeśli nic z tego nie rozumiecie - spokojnie - w każdym serwisie powinni wiedzieć o co chodzi). Dotyczy to korby lewej, prawą tymże ściągaczem ściągamy za pająk.

Mufa suportu. Gwint naruszony koślawym wkręcaniem można poprawić jedynie profesjonalnym gwintownikiem, obydwie jego części są na jednej osi więc mamy prowadzenie. Jeśli gwintu już nie ma, a był to najpopularniejszy obecnie gwint angielski BSA, mufę można rozwiercić i przegwintować na gwint włoski. To precyzyjna, profesjonalna robota - zrobią to tylko dobre serwisy.

Mostki, przednie amortyzowane widelce. Cały rowerowy świat, więc w tym i nasza redakcja, chce narzucić producentom wprowadzenie i przestrzeganie norm bezpieczeństwa (TÜV) na takie produkty jak: kierownice, mostki, widelce itp. Więc sorry Winnetou, ale nie będziemy przeprowadzać instruktażu rzeźbienia w przedmiotach, przy awarii których można rozmazać się na drzewie - mostek wyrzucamy i kupujemy nowy, uszkodzoną część widelca również bez problemu powinniśmy dokupić.

Zaciski hamulcowe, sztyce podsiodłowe itp. Nie ma co nudzić - trzeba się wykazać inwencją, jeśli wokół zerwanego gwintu jest tyle miejsca że można tulejować - to tulejować, czasem wystarczy zastosować dłuższą śrubę i z przeciwnej strony umieścić nakrętkę.

W terenie

Wszystkiego nie przewidzimy, ale radzę iść do sklepu i kupić kilka cynkowanych śrub o twardości 8.8 i wozić ze sobą ze trzy 6-tki o różnej długości, i takież 5-tki - zależnie od tego, co tam mamy w rowerze. Te kilka gramów więcej nie powinno nam zrobić różnicy, a może pomóc. Zabrałbym również kilka plastikowych opasek samozaciskowych, i przynajmniej jedną małą stalową opaskę samozaciskową - doskonale sprawdza się przy wyrwanej przerzutce z haka - zawsze jakoś do domu dojedziemy.

Zdaję sobie sprawę, że nie wyczerpałem tematu, proszę więc o listy z konkretnymi pytaniami, spróbuję odpowiedzieć, być może przy okazji napiszę coś o śrubach tytanowych i aluminiowych.

Janusz Stan

bikeBoard 5/2001