Stery - ogólna charakterystyka i montaż

Typy sterów

Klasyczne

Rura sterowa w rozwiązaniu klasycznym nagwintowana jest u góry na zewnątrz, na nią nakręcona jest nakrętka integralna z szalką i nakrętka kontrująca - rozwiązanie zanikające, spotykane jest niemal wyłącznie w najtańszych góralach, ale dość często preferowane przez wyznawców szosówek.

Ahead

W rozwiązaniu Ahead rura sterowa pozbawiona jest gwintu, luz kasowany jest śrubką, dociskającą dekiel mostka. Elementem niwelującym luz poprzeczny jest klin, lub ciasno pasowana górna szalka dodatkowo zaopatrzona w Oring. Dzięki prostej budowie i relatywnie większej sztywności całego rozwiązania jest to obecnie rozwiązanie dominujące.

Stery zintegrowane

Coraz popularniejsze są tzw. stery zintegrowane. Produkowane są w wymiarze 1 1/8", łożyska jednak umieszczone mają wewnątrz główki ramy przez co ta ma pokaźną średnicę (min. 50 mm), więc wygląda to bojowo. Pozwalają na obniżenie główki ramy o ok. 10 mm. Gniazda w ramie, dzięki większej średnicy, mniej są podatne na wybijanie, a badania laboratoryjne pewnie wykazałyby, że nieco usztywniają mocowanie widelca - co przez człowieka jest zupełnie nieodczuwalne.

Rodzaje łożysk

Klasyczne

W najtańszych rozwiązaniach stalowa miska wbijana w ramę jest jednocześnie bieżnią łożyska, tu stosuje się kulki o średnicy 3-6 mm (im większe kulki, tym trwalsze stery).

Łożyska rolkowe stożkowe

Stalowa bieżnia zewnętrzna stożkowego łożyska rolkowego osadzona jest w aluminiowej misce, wewnętrzna nabita na rurę widelca. Rozwiązanie trwalsze, lżejsze i droższe niż poprzednie.

Łożyska kompaktowe (kulkowe)

Są to nierozbieralne, najczęściej nieuszczelnione (uszczelnione są całe stery z zewnątrz) łożyska produkowane specjalnie do rowerów, osadzane w miskach aluminiowych, szalka nabita na widelec nie jest bieżnią tylko elementem ustalającym - trwalsze i droższe od poprzednich rozwiązań. Shimano stosuje wyłącznie taki patent.

Kulkowe łożyska niskoprofilowe, zamknięte (RS)

Czyli tzw. maszynowe. Osadzane tak jak poprzednie, najlepiej uszczelnione, można je wymieniać bez konieczności wymiany całych sterów. Zdarzają się nawet 10-letnie gwarancje, ale ceny zaczynają się od 300 zł.

Stery mieszane

Ponieważ dolne łożysko przenosi dużo większe obciążenia niż górne, zdarzają się stery mieszane (np. góra kulki, dół rolki).

Pierwsze trzy typy wymagają okresowego smarowania, ostatnie na ogół nie, choć zdarza się, że producent to zaleca. Rodzaj uszczelnienia nie zależy od typu sterów, tylko od producenta, a z tym różnie bywa.

Montaż

Może się zdarzyć, że gniazda do wbijania misek sterowych, czy miejsce na rurze sterowej gdzie nabija się szalkę wymagają poprawienia po producencie. Zresztą, wg starej szkoły serwisowania każdą nową ramę należy potraktować specjalnie do tego przygotowanymi frezami (zdjęcia). Sterów nie wbijamy, a wprasowujemy, do czego służy specjalna prasa. Demontaż również należy przeprowadzić z głową, wybijanie misek sterowych z ramy przy pomocy śrubokręta powoduje tzw. sztorcowanie, co może prowadzić do deformacji i rozbijania gniazd. Żeby przeprowadzić to równolegle należy użyć prostego narzędzia, jakim jest rozcięta na krzyż rurka, rozcapierzona na końcu.

Wyżej wymienione narzędzia swoją ceną przebijają niezłej klasy rower, więc kupowanie ich nie ma najmniejszego sensu. Chodzi o to, byście sprawdzili czy serwis, z którego usług korzystacie, takie narzędzia posiada, i facet nie będzie wam wbijał sterów piorąc młotem przez drewniany kołek.

Montaż gwiazdki lub Conixa

W przypadku stalowej rury sterowej wystarczy kierować się instrukcją, nie powinno być żadnych problemów. Rura aluminiowa ma grubszą ściankę i gwiazdka czy np. Conix nam się nie mieści. Jeżeli otwór jest mniejszy o cały wymiar (zdarza się), to zmieniamy szpej na taki do sterów 1", jeśli wymiar jest pośredni, gwiazdkę szlifujemy o ileś tam dziesiątych części mm, Conixa zaś traktujemy pilnikiem pod klinami.

Wymiary

Wymiar sterów jest średnicą zewnętrzną rury sterowej podawaną w calach:

• 1" - obecnie stosowany wyłącznie w najtańszych konstrukcjach, 25.4 mm (średnica otworu pod stery: 30,2 mm),
• 1 1/8" - spotykany powszechnie, 28.6 mm, (średnica otworu pod stery: 34 mm),
• 1 1/4" - obecnie w zaniku, 31,8 mm, (średnica otworu pod stery: 37 mm).

Janusz Stan

bikeBoard 6/2001