|
|  |
Polskie wertepy: Kotlina K艂odzka
Mo偶na powiedzie膰, 偶e Ziemia K艂odzka jest w Polsce znana i nieznana
zarazem. Tutaj znajduj膮 si臋 popularne uzdrowiska z przyrostkiem
-Zdr贸j w nazwie, wskazuj膮cym wyra藕nie na ich charakter:
Kudowa, Duszniki, Polanica, D艂ugopole, L膮dek. Tutaj s膮 te偶, oblegane
przez turyst贸w G贸ry Sto艂owe - jedyne o takiej budowie w Polsce, a w
Masywie 艢nie偶nika t艂umnie odwiedzana Jaskinia Nied藕wiedzia. Z drugiej
jednak strony w du偶ych obszarach G贸r Bystrzyckich, cz臋艣ci Masywu
艢nie偶nika z Krowiarkami czy w G贸rach Bialskich tury艣ci bywaj膮 rzadko.
Te ostatnie nale偶膮 do najdzikszych zak膮tk贸w Sudet贸w i zyska艂y nawet
nieoficjalne miano Sudeckich Bieszczad贸w.
Szlaki piesze, zag臋szczone w G贸rach Sto艂owych i Masywie 艢nie偶nika,
jedynie odcinkami nadaj膮 si臋 do jazdy. S膮 one na szcz臋艣cie uzupe艂nione
g臋st膮 sieci膮 dr贸g gruntowych. Cz臋sto s膮 to pozosta艂o艣ci XIX-wiecznych
trakt贸w, brukowanych nieregularnymi kamieniami. Kilka wycieczek na
pewno przyspieszy Wasz膮 decyzj臋 o zakupie amortyzatora. Jakby dla
rekompensaty, w niekt贸rych partiach napotkamy zupe艂nie niespodziewanie
w膮ski, ale g艂adki asfalt.
Wielka pow贸d藕 w lipcu '97 zmieni艂a do艣膰 znacznie oblicze regionu na
wsch贸d od Nysy K艂odzkiej. Wzd艂u偶 wielu odcink贸w tras pojawi艂y si臋
g艂臋bokie rozp艂uczyny; na inne woda nanios艂a du偶o rumoszu skalnego.
Zerwana zosta艂a te偶 wi臋kszo艣膰 most贸w i k艂adek na Bia艂ej L膮deckiej i
jej dop艂ywach. Natomiast zachodnia cz臋艣膰 kotliny nie ucierpia艂a prawie
zupe艂nie.
Po艂o偶enie i dojazd
Ziemia K艂odzka po艂o偶ona jest mi臋dzy Sudetami 艢rodkowymi a Wschodnimi.
Maj膮ca kszta艂t do艣膰 regularnego rombu, otoczona jest ze wszech stron
ziemiami czeskimi i tylko od strony p贸艂nocno-wschodniej 艂膮czy si臋 z
reszt膮 Polski. Sam膮 kotlin臋 okalaj膮 pasma g贸rskie: G贸ry Sto艂owe od
p贸艂nocnego-zachodu, Bystrzyckie (najrozleglejsze z tu opisywanych) i
Orlickie od po艂udniowego-zachodu, rozcz艂onkowany Masyw 艢nie偶nika i
G贸ry Bialskie od po艂udnia i po艂udniowego-wschodu, G贸ry Z艂ote i Bardzkie
od p贸艂nocy.
Najbardziej znanymi miejscowo艣ciami, opr贸cz uzdrowisk wymienionych we
wst臋pie s膮: K艂odzko (twierdza), Bystrzyca K艂odzka (zapa艂ki) i Mi臋dzylesie
- rozlokowane wzd艂u偶 Nysy K艂odzkiej, Zieleniec w G. Orlickich, Kletno
(jaskinia) i Mi臋dzyg贸rze (Sanktuarium Matki Boskiej 艢nie偶nej na
Iglicznej, wodospad Wilczki) w Masywie 艢nie偶nika.
Dojazd nie jest zbyt uci膮偶liwy. Z g艂臋bi kraju musimy w zasadzie jecha膰
przez Wroc艂aw, a dalsze niespe艂na 100 km dziel膮ce nas od K艂odzka
pokonamy samochodem w ok. 1,5 godziny.
Kolejne p贸艂 godziny zu偶yjemy na dotarcie do punktu startowego
wycieczki. Poci膮giem 艂atwiej dojecha膰 w kierunku Mi臋dzylesia lub
Kudowy, trudniej boczn膮 lini膮 do Stronia. W sezonie mi臋dzy K艂odzkiem a
Stroniem kursuj膮 poci膮gi prowadz膮ce specjalny wagon baga偶owy dla
rowerzyst贸w, kt贸ry rano i wieczorem jest do艂膮czany do sk艂adu z/do
Wroc艂awia. Mi臋dzyg贸rze nie ma niestety po艂膮czenia kolejowego.
Kiedy jecha膰
Po ostatniej zimie, kiedy to 艣rodkowe dni lutego wcale nie by艂y z艂膮
por膮 na wycieczk臋 przyznamy, 偶e sami ju偶 nie wiemy. Og贸lnie na trasy
utwardzone i szutry mo偶emy wybiera膰 si臋 od po艂owy maja do ko艅ca
pa藕dziernika. 艢niegi ca艂kowicie ust臋puj膮, nawet z g贸rnych partii, w
po艂owie czerwca. O uporczywym b艂ocie w niekt贸rych rejonach piszemy
poni偶ej.
Punkty wypadowe i najciekawsze rejony
W ca艂ej Kotlinie K艂odzkiej miejscowo艣ci rozmieszczone s膮 na tyle
g臋sto, 偶e nawet przy kilkudniowym pobycie nie ma potrzeby ci膮g艂ego
wo偶enia klamot贸w.
W zachodniej cz臋艣ci kotliny najdogodniejszymi punktami wypadowymi s膮:
Kudowa, Duszniki, Polanica, gdzie bez trudu znajdziemy kwatery
prywatne o r贸偶nym standardzie. Schroniska PTTK w Dusznikach ("Pod
Muflonem") i Ziele艅cu ("Orlica") s膮 w sezonie obl臋偶one non-stop, wi臋c
lepiej si臋 upewni膰 wcze艣niej o mo偶liwo艣ci noclegu. Nieco 艂atwiej
zaczepi膰 si臋 na prze艂臋czy Spalonej (schronisko "Jagodna"). Opr贸cz tego
istnieje sie膰 schronisk m艂odzie偶owych PTSM w Ziele艅cu, Las贸wce,
W贸jtowicach, Bystrzycy i w Batorowie. W W贸jtowicach funkcjonuje
prywatne schronisko na bazie dawnej chaty studenckiej.
Na wsch贸d od Nysy proponujemy
zatrzyma膰 si臋 w L膮dku, Stroniu lub Mi臋dzyg贸rzu. Tanio, lecz mniej
komfortowo przenocujemy w schroniskach m艂odzie偶owych w St贸jkowie k.
L膮dka (I-XII) i w Mi臋dzyg贸rzu (VII-VIII). Je艣li nie zra偶aj膮 Was
sparta艅skie warunki, skorzystajcie z baz namiotowych w Radochowie k.
jaskini i w Nowej Morawie, ewentualnie z pola namiotowego w
Mi臋dzyg贸rzu. Bardzo przyjazne rowerzystom jest schronisko "Chata
Cyborga" (wypo偶yczalnia rower贸w) w Bielicach. Mo偶emy te偶
zatrzyma膰 si臋 w schronisku na Iglicznej niedaleko Mi臋dzyg贸rza,
natomiast schronisko "Na 艢nie偶niku" jest ju偶 zdecydowanie za
wysoko.
Park Narodowy w G贸rach Sto艂owych znacznie ogranicza nasze
mo偶liwo艣ci penetracji. Trasy rowerowe sugerowane przez lokalne w艂adze
w zasadzie w ca艂o艣ci przebiegaj膮 drogami utwardzonymi. Mimo to mo偶liwy
jest dost臋p w okolice najciekawszych miejsc: grupy Szczeli艅ca,
Skalnych Grzyb贸w, Wielkiego Torfowiska Batorowskiego i zr臋b贸w masywu.
Pomijaj膮c du偶e trudno艣ci techniczne, zdecydowanie nie popieramy
wkraczania z rowerami na szlaki piesze, nie udost臋pnione wyra藕nie do
jazdy.
G贸ry Bystrzyckie maj膮 charakter p艂askiej wierzchowiny o
wysoko艣ci nieco ponad 800 m n.p.m. opadaj膮cej stromym, z daleka
widocznym progiem. Wzniesienia s膮 w niej 艂agodne i rzadko przekraczaj膮
100 m. Dwa r贸wnoleg艂e grzbiety cz臋艣ci p贸艂nocno-zachodniej rozdziela
dolina Bystrzycy. Na po艂udnie od prze艂. Spalonej (szosa, schronisko
PTTK) g艂贸wny grzbiet wypi臋trza si臋 w masyw Jagodnej (977 m). Dalsza,
po艂udniowa cz臋艣膰 pasma to kilka osobnych, zalesionych masyw贸w z
wioskami w dolinach potok贸w. T臋 parti臋 przecina granica pa艅stwowa, z
przej艣ciami pieszymi w Kamie艅czyku i Niemojowie. Cz臋艣膰 wierzchowiny
stanowi obszar bagienny i torfowiskowy (w okolicy Ziele艅ca), s膮 te偶
liczne miejsca stale b艂otniste (po艂udniowe stoki Bie艣ca, 833 m i lewy
stok doliny Bystrzycy w g贸rnej cz臋艣ci). Prawie ca艂y masyw jest
poro艣ni臋ty g臋stym, wysokopiennym lasem (g艂贸wnie 艣wierk). Ograniczona
widoczno艣膰 utrudnia orientacj臋 na p艂askiej wierzchowinie, zw艂aszcza we
mgle.
Dolinami u podn贸偶a masywu prowadz膮 mi臋dzynarodowe drogi tranzytowe -
tych oczywi艣cie unikamy. Cykli艣ci mog膮 natomiast korzysta膰 z pi臋knej
widokowo Autostrady Sudeckiej, prowadz膮cej z Mi臋dzylesia przez
Zieleniec do Kudowy i z szosy Bystrzyca - Stara 艁omnica - Polanica
Zdr贸j. Asfaltow膮 nawierzchni臋 maj膮 r贸wnie偶: droga dnem Doliny Dzikiej
Orlicy, Droga Dusznicka dnem Doliny G贸rnej Bystrzycy (wprost z centrum
Dusznik, warto) i cz臋艣膰 Drogi Justyny. Twarde drogi kamienne (bardzo
nier贸wne) i szutrowe to g艂贸wnie stare szlaki komunikacyjne, zar贸wno
wzd艂u偶 (Duszniki-Spalona, Duszniki-Bystrzyca) jak i w poprzek
(Zieleniec-Polanica, Las贸wka-Bystrzyca) masywu. Opr贸cz nich jest
wiele dr贸g gruntowych, cz臋sto prowadz膮cych prosto jak strzeli艂. Drogi
te mog膮 by膰 cz臋艣ciowo rozjechane ci臋偶kimi pojazdami le艣nymi.
Zasadniczo drogi w obszarze wierzchowiny s膮 nietrudne technicznie;
mo偶na tam je藕dzi膰 nawet z baga偶em. Sprawia to, 偶e kilometry po艂yka si臋
stosunkowo szybko. G艂贸wne atrakcje to rozleg艂e, odludne obszary le艣ne
z du偶膮 ilo艣ci膮 zwierzyny czworono偶nej, w tym muflon贸w, oraz rzadkim
ptactwem (czego jednak z roweru za bardzo nie wida膰). Warto zajrze膰 do
dost臋pnej cz臋艣ci Torfowiska pod Ziele艅cem (rezerwat - je藕dzimy tylko
znakowan膮 drog膮!) z wie偶膮 widokow膮 na obszarze torfowiska. Dobry
dost臋p jest z Ziele艅ca, z Drogi Dusznickiej - pocz膮tkowo drog膮
nieznakowan膮, p贸藕niej za zielonymi znakami w lewo (b. mokro, woda po
osie) lub z przystanku PKS Zieleniec Skr贸t (drog膮 biegn膮c膮 艂ukiem w
g贸r臋, a nie szlakiem od do艂u, bo jest za stromy). Dla niewy偶ytych
biker贸w ciekawe mo偶e by膰 pokonanie progu masywu dnem kt贸rej艣 z
w膮wozowatych dolinek potok贸w: Rogo藕nika (Piekielny Labirynt,
kamienie), Zaj臋cznika (Szklana Dolina) w okolicy Polanicy czy te偶
Widlast膮 Drog膮 (dnem g艂臋bokiego w膮wozu) ponad Dusznikami. Wysuni臋te na
p贸艂noc szczyty grupy Wolarza (852 m) wymagaj膮 pewnych kwalifikacji
(miejscami b. stromo, mi臋kka 艣cie偶ka + korzenie). Z grzbietu
艁omnickiej R贸wni i W贸jtowskiej R贸wni, b臋d膮cego logicznym dalszym
ci膮giem tak rozpocz臋tej trasy, roztacza si臋 szeroka panorama Kotliny
K艂odzkiej. Najdogodniejsza droga prowadzi lewym (zewn臋trznym) stokiem.
Na grzbiecie s膮 艣lady fortyfikacji z czas贸w wojny 7-letniej. Dalej
stromy zjazd do W贸jtowic lub M艂ot贸w w dolinie Bystrzycy. Je偶eli trzeba
wr贸ci膰, mo偶na to zrobi膰 jad膮c w g贸r臋 Dolin膮 Bystrzycy, pocz膮tkowo
w膮sk膮, a wy偶ej coraz p艂ytsz膮 i szersz膮, w okolice szczytu Smolnej
jedn膮 z wielu dr贸g do wyboru. Je偶eli nie - ostry podjazd na Prze艂臋cz
Spalon膮 (szeroki widok na p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 masywu i na Kotlin臋 K艂odzk膮
a偶 do ko艅ca) i dalej... Po艂o偶one w pobli偶u partie szczytowe masywu
Jagodnej to wycieczka tak偶e pi臋kna, lecz ju偶 trudniejsza technicznie.
Cz臋艣膰 trasy biegnie nieutwardzonymi 艣cie偶kami, mo偶liwe s膮 przeszkody w
postaci 艣ci臋tych drzew. Do szybkiego zjazdu z prze艂臋czy w stron臋
Mi臋dzylesia dobrze si臋 nadaje Autostrada Sudecka. W przeciwn膮 stron臋
nie polecamy tej drogi: jest bardzo monotonna, chyba, 偶e kto艣 lubi
g贸rsk膮 jazd臋 szosow膮.
W Masywie 艢nie偶nika w臋z艂owym punktem b臋dzie dla nas Prze艂臋cz
Puchacz贸wka. Zale偶nie od si艂 i ch臋ci mo偶emy odbywa膰 kr贸tsze wycieczki
w samym masywie, b膮d藕 te偶 艂膮czy膰 je z trasami w G贸rach Bialskich, a
nawet Z艂otych. Na Puchacz贸wk臋 dostaniemy si臋 wieloma drogami, z
kt贸rych wymienimy jedynie:
- Z L膮dka czerwonym szlakiem przez K膮ty Bystrzyckie i Prze艂臋cz pod
Ch艂opkiem (w t臋 stron臋 do艣膰 trudno, znacznie przyjemniejszy przejazd w
odwrotnym kierunku).
- Ze Stronia 艢l膮skiego lub ewentualnie L膮dka Zdroju, szos膮 przez
Sienn膮 (polecana, je艣li ma by膰 pocz膮tkiem d艂u偶szej wycieczki).
- Z Mi臋dzyg贸rza, Drog膮 Izabeli lub Drog膮 Albrechta, do kt贸rych
doje偶d偶amy wzd艂u偶 potoku Bogoryja (ok. 1 km drogi jest rozmyty przez
pow贸d藕 - po naniesionym rumoszu ma艂o komu uda si臋 przejecha膰).
- Z Bystrzycy K艂odzkiej przez Idzik贸w, szos膮.
Mo偶liwy jest tak偶e, niezbyt honorowy dla rowerzyst贸w, dojazd
samochodem na sam膮 prze艂臋cz i dopiero stamt膮d
kontynuowanie wycieczki rowerem.
Z w臋z艂a szlak贸w powy偶ej Puchacz贸wki mo偶na uda膰 si臋 偶贸艂tym szlakiem
wzd艂u偶 Krowiarek. Ze wzgl臋du na widoki i znikomy ruch pieszych
polecamy t臋 wycieczk臋 wszystkim, a szczeg贸lnie pocz膮tkuj膮cym, gdy偶
jednocze艣nie jest bardzo 艂atwa.
Najpopularniejsza trasa z Puchacz贸wki na Czarn膮 G贸r臋 (znaki czerwone i
zielone) jest za stroma dla rower贸w. Mo偶emy jednak podjecha膰
utwardzon膮 drog膮 do przeka藕nika TV.
Powinni艣my te偶 pojecha膰 niebieskim, a potem zielonym szlakiem do
Sanktuarium Matki Boskiej 艢nie偶nej na Iglicznej. Pocz膮tkowo bardzo
艂atwo, potem odcinek trudnego zjazdu kamienistym w膮dro偶em i pod koniec
znowu przyjemnie. Obok ko艣ci贸艂ka jest schronisko (pi臋kne widoki z
tarasu).
Na Hal臋 pod 艢nie偶nikiem dojedziemy z Mi臋dzyg贸rza lub ze Stronia przez
Kletno. W pierwszym przypadku mamy do wyboru niebieski szlak albo
drog臋 wok贸艂 Smrekowca, biegn膮ce kamienistymi podjazdami. Atrakcyjny
czerwony szlak jest na du偶ym odcinku za stromy. Mo偶emy jednak pojecha膰
nim do rozdro偶a pod 艢redniakiem i dalej trawersowa膰 w lewo jego zbocze
nieznakowan膮 drog膮. W drugim przypadku pod膮偶amy 偶贸艂tym szlakiem.
Atrakcj膮 tego wariantu jest Jaskinia Nied藕wiedzia. Je艣li planujemy
po艂膮czy膰 je偶d偶enie ze zwiedzaniem to pami臋tajmy, 偶e w sezonie bardzo
trudno dosta膰 bilety wst臋pu "z marszu".
Apelujemy: nie pr贸bujcie wje偶d偶a膰 na 艢nie偶nik! Po pierwsze, jest tam
rezerwat, po drugie nie da si臋 tam dosta膰 bez pchania roweru, po
trzecie, nie ma w okolicy miejsca, do kt贸rego nie da艂oby si臋 dojecha膰
od schroniska, a da艂o ze szczytu. W zamian pojed藕my czerwonym szlakiem
przez 呕mijowiec do 呕mijowej Polany. Widoki na pewno nie b臋d膮 gorsze, a
nie b臋dziemy musieli w og贸le zsiada膰 z roweru. Jedyna trudno艣膰 to
niebezpieczne, g艂臋bokie rozp艂uczyny drogi. Za 呕mijow膮 Polan膮
strawersujemy Czarn膮 G贸r臋 z prawej lub z lewej i wyl膮dujemy na
Puchacz贸wce lub nieco poni偶ej, przy g贸rnych zabudowaniach Siennej.
Niestety, zielony szlak graniczny przez Ma艂y 艢nie偶nik i
Tr贸jmorski Wierch ma za wiele stromych podjazd贸w.
Mo偶ecie natomiast skierowa膰 si臋 na po艂udniowy-zach贸d
niebieskim szlakiem, a potem wraca膰 podn贸偶em (kto
powiedzia艂, 偶e g贸ry trzeba ogl膮da膰 z...
g贸ry), byle nie g艂贸wn膮 szos膮 z
Mi臋dzylesia.
W G贸rach Bialskich proponujemy uda膰 si臋 do
藕r贸de艂 Bia艂ej L膮deckiej np. ze Stronia przez Stary
i Nowy Giera艂t贸w, Bielice i z powrotem Duktem nad
Sp艂awami mijaj膮c rez. "Puszcza 艢nie偶nej Bia艂ki". Dalej
skierujmy si臋 d艂u偶sz膮 lub kr贸tsz膮 drog膮 na Prze艂臋cz Such膮, z kt贸rej
mo偶emy szybko zjecha膰 do Nowego Giera艂towa lub kamienist膮 Drog膮
Marianny (znaki niebieskie) uda膰 si臋 w Masyw 艢nie偶nika. Niespodziewan膮
frajd膮 dla rowerzyst贸w w tych okolicach jest du偶o nawierzchni
asfaltowych przeplataj膮cych si臋 z szutrami. Asfalt z regu艂y w膮ziutki,
zero samochod贸w, wi臋c praktycznie s膮 to komfortowe 艣cie偶ki rowerowe.
Na kolacj臋 zjed藕my do Goszowa, gdzie sami z艂owimy dorodnego pstr膮ga,
kt贸rego natychmiast nam usma偶膮. Je艣li popijemy to czeskim piwem (jawna
kontrabanda), to poczujemy si臋 jak w niebie.
Z L膮dka rekomendujemy kr贸tk膮 wycieczk臋 na Rozdro偶e Zamkowe i
ruiny zamku Karpie艅. Dalej mo偶emy uda膰 si臋 przez Prze艂臋cz L膮deck膮
(mo偶na te偶 bezpo艣rednio z L膮dka przez Lutyni臋) na Bor贸wkow膮 -
najwy偶sz膮 w G贸rach Z艂otych. Z drugiej strony, od Prze艂臋czy R贸偶aniec
wjecha膰 si臋 na ni膮 nie da. Nie polecamy te偶 szczeg贸lnie zjazdu t膮
stron膮. Stromizna nie jest ekstremalna, ale zdradliwe s膮 dziury i
korzenie ukryte w trawie. Lepiej troch臋 zawr贸ci膰 i zjecha膰 bez znak贸w
przez Wrzos贸wk臋. Zach臋camy te偶 do wypadu na czesk膮 stron臋 niedawno
otwartym przej艣ciem turystycznym Lutynia - Travn谩 i powr贸t malownicz膮
szos膮 ze Z艂otego Stoku do L膮dka przez Prze艂臋cz Jaworow膮. 8 km podjazdu
zaprocentuje potem jeszcze d艂u偶szym zjazdem. Na trasie kilka punkt贸w
widokowych. R贸wnolegle do szosy biegnie czerwony szlak, ale nie nadaje
si臋 szczeg贸lnie do jazdy. Je艣li nie chcecie szusowa膰 asfaltem, to od
Prze艂臋cz Jaworowej odbija gruntowa droga wyprowadzaj膮ca na szos臋
miedzy Trzebieszowicami a Radochowem. Tu warto zwiedzi膰 Jaskini臋
Radochowsk膮 (trzeba mie膰 latark臋). B膮d藕cie jednak przygotowani na
solidne utyt艂anie si臋 w b艂ocku.
Wok贸艂 L膮dka Zdroju wytyczono kilkana艣cie g贸rskich tras rowerowych.
Niestety ich oznakowanie zosta艂o w wi臋kszo艣ci zniszczone, a mapka
dost臋pna niekiedy w informacji turystycznej jest bardzo ma艂o czytelna.
Mapy i przewodniki
Ca艂y obszar obejmuje mapa Eko-Grafu "Kotlina K艂odzka" 1:100 000, a
tak偶e turystyczne wydanie Mapy Topograficznej Polski 1:100 000 Zarz膮du
Topografii Sztabu Generalnego WP - arkusze Bystrzyca K艂odzka i
K艂odzko. Jak na t臋 podzia艂k臋 zawieraj膮 sporo szczeg贸艂贸w orientacyjnych
a pierwsza z nich ma tak偶e bogat膮 warstw臋 nazewnictwa. Ich odpowiednik
"Ziemia K艂odzka" 1:90 000 autorstwa PPWK stanowczo nie nadaje si臋 do
korzystania. Przydatniejsze dla nas mapy w podzia艂ce co najmniej 1:50 000
nie obejmuj膮 wszystkich pasm g贸rskich wok贸艂 kotliny. Eko-Graf
opracowa艂 mapy "Masyw 艢nie偶nika i G贸ry Bialskie" i "G贸ry Sto艂owe".
Jednak i z nich nie spos贸b wyczyta膰 rodzaju nawierzchni, cho膰
przewy偶szaj膮 one analogiczne pozycje PPWK w skali 1:60 000. Okolice
L膮dka przedstawione s膮 na mapie PPWK "G贸ry Bardzkie i Z艂ote" 1:60 000,
kiepskiej, ale jedynej powszechnie dost臋pnej. Stosunkowo niez艂a w
swojej klasie jest mapa PPWK "G贸ry Bystrzyckie" 1:60 000.
Andrzej Fogt, Jan Je艂owicki
|
bikeBoard 5/1998
|
|